اهمیت لوازم زیر شاسی در خودروها
اگر از رانندگان بپرسید کدام بخش خودرو بیشتر نادیده گرفته می‌شود، بیشتر آنها به لوازم زیر شاسی اشاره میکنند. زیرا که موتور و روغن و لاستیک بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرند ، اما قطعاتی که زیر خودرو کار میکنند معمولاً تا وقتی صدا یا لرزشی ایجاد نشده ، دیده نمی‌شوند. در حالی که همین قطعات تعیین میکنند خودرو در پیچ چقدر پایدار باشد ، ترمز چقدر مؤثر عمل کند و خودرو و سرنشینان چقدر راحت و ایمن باشند.
در این مقاله که توسط شرکت پیچ چرخ گستر گردآوری شده است ، به زبان ساده توضیح می‌دهیم که لوازم زیر شاسی چیست ، از چه اجزایی تشکیل شده ، هر قطعه کجا قرار دارد و چه کاری انجام می‌دهد و در نهایت چطور از آنها نگهداری کنیم.
لوازم زیر شاسی دقیقاً چیست؟
شاسی ستون فقرات خودرو است و بدنه ، موتور ، گیربکس و سرنشینان روی آن قرار می‌گیرند. به مجموعه قطعاتی که در قسمت زیرین خودرو و بین شاسی (یا بدنه) و چرخ‌ها نصب میشوند ، لوازم زیر شاسی می‌گویند. به طور کلی لوازم زیر شاسی مجموعه قطعات مکانیکی هستند که بدنه خودرو را به چرخ‌ها وصل میکنند. این قطعات هم وزن خودرو را تحمل میکنند و هم ارتباط بین راننده و جاده را برقرار می‌سازند : فرمان‌دهی ، جذب ضربه و پایداری در حرکت همه از این بخش می‌آید.
این قطعات سه وظیفه اصلی دارند : نگه‌داشتن وزن خودرو ، انتقال نیروی فرمان و ترمز به چرخ‌ها و جذب ضربه‌هایی که از طرف جاده به خودرو منتقل میشوند. بنابراین سلامت لوازم زیر شاسی روی ایمنی ، راحتی و عمر سایر قطعات خودرو اثر مستقیم دارد.
در عمل این مجموعه را به سه گروه تقسیم میکنند:
- سیستم تعلیق : فنر ، کمک فنر ، طبق ، میل موج‌گیر (میل تعادل)
- سیستم فرمان : جعبه فرمان ، سیبک ، سگ دست
- قطعات اتصال و نگهدارنده: بوش‌ها ، دسته‌موتور ، بلبرینگ چرخ ، پیچ و مهره چرخ ، سنتربولت ، پیچ های شاسی ، لقمه چرخ ، کرپی ، قامه و میل قامه
تفاوت این اصطلاح با «سیستم تعلیق» در همین گستردگی است. تعلیق فقط بخشی از لوازم زیر شاسی است و فرمان و نگهدارنده‌ها را شامل نمی‌شود.
لوازم زیر شاسی در کدام قسمت خودرو کار می‌کند؟
برای درک بهتر ، چهار ناحیه مهم خودرو را بررسی میکنیم :
ناحیه چرخ‌های جلو : دارای پیچیدگی و تعدد قطعات مهم خودرو است. کمک فنر ، فنر ، طبق ، سیبک ، بلبرینگ و سرپلوس همه در این ناحیه کار میکنند. چون چرخ‌های جلو در بیشتر خودروها هم فرمان خودرو را کنترل میکنند و هم نیروی موتور را منتقل میکنند ، به همین دلیل فشار زیادی را تحمل میکنند.
ناحیه چرخ‌های عقب : در این بخش عمدتاً کمک فنر ، فنر ، بلبرینگ و اجزای محور عقب قرار دارند. بسته به نوع خودرو ، سیستم تعلیق عقب می‌تواند ساده یا پیچیده تر باشد.
ناحیه زیر موتور و گیربکس : به عنوان مثال دسته‌موتورها اینجا هستند. این قطعات موتور را به بدنه وصل میکنند و لرزش آن را مهار میکنند.
ناحیه میانی زیر کفی خودرو : مسیر اگزوز و برخی اتصالات و میل موج‌گیر در این بخش قرار دارند.
معرفی اجزای اصلی و وظیفه هر کدام
جدول زیر مهمترین قطعات را یکجا نشان می‌دهد تا مرور سریع‌تر باشد:
| قطعه | محل نصب | وظیفه اصلی | نشانه رایج خرابی |
| کمک فنر | بین بدنه و چرخ | مهار نوسان فنر | نوسان زیاد بعداز دست‌انداز ، نشتی روغن |
| فنر | بالای محور چرخ | تحمل وزن و جذب ضربه | افتادگی بدنه ، ارتفاع ناهمسان |
| طبق | زیر موتور تا چرخ | اتصال چرخ به بدنه | صدای تق ، لقی در فرمان |
| سیبک | انتهای جعبه فرمان | انتقال حرکت فرمان به چرخ | شل‌شدن فرمان ، لرزش |
| بوش | اتصال طبق و موج‌گیر | جذب لرزش | قاچ‌قاچ ، ساییدگی لاستیک |
| بلبرینگ چرخ | داخل توپی چرخ | چرخش روان چرخ | زوزه که با سرعت زیاد می‌شود |
| دسته‌موتور | زیر موتور | نگهداری و جذب لرزش موتور | لرزش در دور آرام ، ضربه هنگام دنده |
| پیچ و مهره چرخ | اتصال چرخ و شاسی | نگهداری مجموعه چرخ | لرزش خودرو ، لقی در فرمان |
| لقمه چرخ | اتصال چرخ و شاسی | نگهداری چرخ و پیچ و مهره چرخ | لرزش خودرو ، لقی در فرمان ، افتادن قطعه |
| سنتربولت | مرکز مجموعه فنر نخت | یکپارچه سازی لایه های فنر | جابه‌جایی لایه های فنر (محور) |
| کرپی | اتصال فنر های لایه ای به اکسل | افزایش پایداری خودرو | کاهش پایداری خودرو ، صدای تق‌تق از زیر خودرو |
| پیچ شاسی | اتصال قطعات مختلف به شاسی | حفظ استحکام | شل شدن پیچ ها ، صدای اضاافی هنگام عبور تز دست انداز ها |
| قامه جات و میل قامه | اتصال انتهای فنر های لایه ای به شاسی | کمک به عملکرد نرم تر سیستم تعلیق | وجود لقی در محل اتصال فنر به شاسی |
1. کمک فنر (Shock Absorber)
کمک فنر نوسان فنر را مهار می‌کند و مانع پرش مداوم خودرو بعد از عبور از دست‌انداز می‌شود. بدون آن ، چرخ‌ها تماس خود را با جاده از دست می‌دهند و کنترل خودرو دشوار می‌شود. کمک فنرها به دو نوع روغنی و گازی تقسیم میشوند. نوع گازی در سرعت‌های بالا پایداری بیشتری دارد.
2. فنر (Spring)
فنر وزن خودرو را تحمل می‌کند و ضربه‌های جاده را ذخیره و آزاد می‌کند. ارتفاع بدنه از زمین هم به آن بستگی دارد. فنرهای ضعیف یا شکسته باعث افتادگی یک سمت خودرو و ناهمواری سواری میشوند.
۳. طبق (Control Arm)
طبق بازویی فلزی است که چرخ را به بدنه یا کرادل وصل می‌کند و اجازه حرکت بالا و پایین چرخ را می‌دهد. هر چرخ جلو معمولاً یک طبق دارد که با سیبک و بوش به بقیه اجزا متصل می‌شود..
4. سیبک فرمان (Tie Rod End)
سیبک حرکت جعبه فرمان را به چرخ منتقل می‌کند. لقی سیبک باعث شل‌شدن فرمان ، لرزش و ناهمگونی در هدایت خودرو می‌شود. فرسودگی آن همچنین باعث ساییدگی ناهموار لاستیک می‌شود.
5. جعبه فرمان و اجزای آن
جعبه فرمان چرخش فرمان را به حرکت خطی تبدیل می‌کند. در خودروهای امروزی معمولاً هیدرولیک یا برقی است. نشتی روغن ، سفتی فرمان و صدا هنگام چرخاندن از نشانه‌های خرابی آن هستند.
6.بوش‌ها (Bushings)
بوش‌ها قطعات لاستیکی یا پلی‌اورتانی هستند که در محل اتصال طبق ، میل موج‌گیر و کمک فنر قرار می‌گیرند. وظیفه آنها جذب لرزش و جلوگیری از تماس فلز با فلز است. بوش خراب یکی از رایج‌ترین دلایل صدای «تق» و «قاچ» زیر خودرو است.
7. میل موج‌گیر و لینک آن (Stabilizer Bar & Link)
این قطعه هنگام پیچیدن ، غلتش بدنه را کم می‌کند و خودرو را پایدارتر نگه می‌دارد. لینک موج‌گیر هم میل را به کمک فنر یا طبق وصل می‌کند و نسبت به بقیه قطعات زودتر فرسوده می‌شود.
8.بلبرینگ چرخ (Wheel Bearing)
بلبرینگ چرخ را روی محور نگه می‌دارد و چرخش روان آن را ممکن می‌کند. صدای زوزه یا غرش که با افزایش سرعت بلندتر می‌شود ، نشانه معمول خرابی بلبرینگ است.
9. دسته موتور و دسته گیربکس (Engine & Gearbox Mount)
این قطعات موتور و گیربکس را به بدنه وصل میکنند و لرزش آنها را جذب میکنند. دسته‌موتور خراب باعث لرزش در دور آرام ، ضربه هنگام تعویض دنده و صدای تق در حرکت می‌شود.
10.کرادل (Subframe)
کرادل قاب فلزی زیر موتور است که بسیاری از اجزای تعلیق و فرمان روی آن سوار میشوند. این قطعه ساختار را محکم می‌کند و بار را به بدنه منتقل می‌کند.
11. پلوس و سرپلوس (Drive Shaft & CV Joint)
پلوس نیروی گیربکس را به چرخ‌ها می‌رساند. سرپلوس مفصلی است که اجازه می‌دهد چرخ هنگام چرخش فرمان و حرکت تعلیق همچنان نیرو دریافت کند. پارگی گردگیر سرپلوس و خروج گریس ، فرسودگی آن را تسریع می‌کند.
12. توپی و کاسه نمد کمک فنر (Strut Mount & Bearing)
این قطعه در بالای کمک فنر قرار دارد و هم لرزش را جذب می‌کند و هم اجازه می‌دهد کمک فنر هنگام فرمان‌گیری بچرخد. خرابی آن با صدای تق در پیچیدن و سفتی فرمان همراه است.
13. ضربه‌گیر و گردگیر
ضربه‌گیر از برخورد فلز با فلز در بیشترین فشردگی تعلیق جلوگیری می‌کند و گردگیرها از ورود گردوخاک و آب به مفصل‌ها محافظت میکنند.
14.لقمه چرخ((Wheel Mounting
قطعه فلزی که در چرخ ماشین های سنگین و نیمه سنگین نصب می‌شود. ایجاد فاصله مناسب بین دو چرخ در سیستم تعلیق ، کمک به قرارگیری صحیح رینگ در محل خود از وظایف این قطعه است.
15.کرپی (U-Bolt)
قطعه فلزی که با دوسر رزوه دار خود فنر های لایه ای خودرو را به اکسل متصل می‌کند. اتصال فنر تخت به اکسل ، انتقال نیرو و ثبات در سیستم تعلیق تز مهمترین وظایف این قطعه هستند.
16.سنتر بولت (Center-Bolt)
قطعه فلزی که بصورت یک پیچ باریک و بلند است که از مرکز محموعه فنر های لایه ای خودرو عبور می‌کند. وظیفه این قطعه یکپارچه سازی لایه های فنر و ثابت نگه داشتن اکسل است.
17.پیچ و مهره چرخ (Wheel Bolt & Wheel Nut)
پیچ و مهره های چرخ قطعات فلزی هستند که به ایمن سازی اتصال رینگ چرخ به توپی کمک بسیاری میکنند. به همین دلیل انتخاب آنها بسیار مهم است.
چه وظایفی بر عهده لوازم زیر شاسی است؟
وظایف این مجموعه را می‌توان در چهار محور خلاصه کرد:
- تحمل وزن : وزن بدنه ، موتور ، سرنشینان و بار را تحمل میکنند.
- جذب ضربه : ناهمواری‌های جاده را مهار میکنند تا سرنشینان کمترین لرزش را حس کنند.
- کنترل و هدایت : نیروی فرمان را به چرخ‌ها می‌رسانند و فرمان‌پذیری دقیق را ممکن میکنند.
- حفظ چسبندگی چرخ‌ها : چرخ‌ها را در تماس ثابت با جاده نگه می‌دارند تا ترمزگیری و پیچیدن ایمن باشد.
وقتی یکی از قطعات ضعیف شود ، بار اضافی به قطعات دیگر منتقل می‌شود. برای مثال بوش فرسوده طبق باعث تغییر زاویه چرخ می‌شود و در نتیجه لاستیک‌ها ناهموار می‌سایند. به همین دلیل تعمیر به‌موقع از هزینه‌های بعدی جلوگیری می‌کند.
علائم خرابی که نباید نادیده گرفت!
خرابی زیر شاسی معمولاً تدریجی و آرام رخ می‌دهد و با نشانه‌های ریز شروع می‌شود:
- صدای تق ، قاچ یا غژغژ هنگام عبور از دست‌انداز یا پیچیدن
- لرزش فرمان در سرعت‌های بالا یا شل شدن آن
- کشیده‌شدن خودرو به یک سمت در مسیر مستقیم
- ساییدگی ناهموار و غیر عادی لاستیک‌ها ، مثلاً فقط از لبه داخلی یا بیرونی
- نوسان زیاد بدنه بعد از عبور از دست‌انداز
- نشتی روغن در اطراف کمک فنر یا جعبه فرمان
- زوزه یا غرش که با افزایش سرعت بلند می‌شود
اگر هر کدام از این علائم را دیدید ، سریع‌تر بازدید کنید. ادامه رانندگی با قطعه معیوب می‌تواند فرسودگی قطعات دیگر را تسریع کند.
چگونه عمر لوازم زیر شاسی را افزایش دهیم؟
- بازدید دوره‌ای : هر ۱۰ هزار کیلومتر یا حداقل سالی یک‌بار ، زیر خودرو را نزد تعمیرکار بررسی کنید.
- آهسته عبور از دست‌انداز : ضربه‌های شدید بیشترین آسیب را به تعلیق وارد میکنند.
- رعایت ظرفیت بار : بارگیری بیش از حد فنر و کمک فنر را زودتر خسته می‌کند.
- تعویض هم‌زمان قطعات جفت : کمک فنرها و فنرها را همیشه به صورت جفت (چپ و راست) عوض کنید تا تعادل خودرو حفظ شود.
- بالانس و ویلبالانس : تنظیم زاویه چرخ‌ها بعد از تعویض قطعات ، از ساییدگی لاستیک جلوگیری می‌کند.
- خرید قطعه اصلی : قطعات استاندارد با برند معتبر و گارانتی ، دوام و ایمنی بیشتری دارند.
- خرید مستقیم از شرکت مطمئن : شرکت پیچ چرخ گستر بهترین گزینه برای خرید لوازم زیر شاسی خودرو است.
یک بازدید ساده خانگی
برای بررسی اولیه نیازی به ابزار تخصصی نیست:
- تست نوسان : گوشه بدنه را چند بار با دست پایین فشار دهید و رها کنید. اگر بیش از یک‌ونیم نوسان ادامه پیدا کرد ، کمک فنر احتمالاً ضعیف شده است.
- نگاه به لاستیک‌ها : ساییدگی ناهمگون نشانه مشکل در زاویه چرخ یا قطعات تعلیق است.
- بازدید گردگیرها : پارگی گردگیر سرپلوس یا سیبک را بررسی کنید.
- گوش دادن : در سرعت کم از روی دست‌انداز عبور کنید و به محل صدا دقت کنید.
- نشتی روغن : اطراف کمک فنرها را برای لکه روغن نگاه کنید.
نکته : این بازدید جایگزین چک‌آپ فنی نیست و فقط برای تشخیص زودهنگام مشکل است.
هر چند وقت یک‌بار باید لوازم زیر شاسی را بررسی کرد؟
هیچ عدد قطعی وجود ندارد ، چون عمر قطعات به کیفیت جاده ، سبک رانندگی و کیفیت خود قطعه بستگی دارد. با این حال به‌صورت تقریبی :
- کمک فنر : بین ۶۰ تا ۱۰۰ هزار کیلومتر
- سنتر بولت : بین 10 تا 15 هزار کیلومتر
- کرپی : بین 10 تا 15 هزار کیلومتر
- لقمه چرخ : بین 10 تا 15 هزار کیلومتر
- بوش و سیبک : حدود ۸۰ تا ۱۲۰ هزار کیلومتر
- لینک موج‌گیر و سیبک : معمولاً زودتر از بقیه نیاز به تعویض پیدا میکنند
میل قامه ، پیچ شاسی ، قامه جات نیز باید حدودا بین 10 تا 15 هزار کیلومتر بررسی شوند.
این بازه‌ها فقط برای آشنایی است. تشخیص نهایی را باید تعمیرکار پس از بازدید فنی بدهد. هنگام تعویض کمک فنر ، قطعات را جفتی (چپ و راست) عوض کنید تا تعادل خودرو به هم نخورد ، و بعد از تعویض قطعات تعلیق یا فرمان ، تنظیم زاویه چرخ را انجام دهید.
اشتباهات رایج رانندگان
- نادیده‌گرفتن صدای کوچک : صدای ریز امروز ، مشکل و معضل فردا است.
- تعویض تنها یک قطعه خسته : وقتی قطعات مرتبط فرسوده‌اند ، تعویض یکی کافی نیست.
- بارگیری بیش از حد : فنر و کمک فنر برای ظرفیت مشخصی طراحی شده‌اند.
- عبور تند از دست‌انداز : ضربه‌های شدید سریع‌ترین راه خراب‌کردن تعلیق است.
- خرید فقط بر اساس قیمت : قطعه ارزان و بی‌کیفیت معمولاً زودتر تعویض می‌شود و در نهایت گران‌تر تمام می‌شود.
راهنمای خرید لوازم زیر شاسی
برای خرید مطمئن به این نکات توجه کنید:
- تطبیق با خودرو : مدل ، سال ساخت و نوع موتور خود را هنگام خرید اعلام کنید.
- برند و اصالت : از فروشگاه معتبر بخرید و بسته‌بندی و هولوگرام را بررسی کنید.
- کیفیت ساخت : پوشش ضدزنگ ، کیفیت لاستیک بوش و تمیزی جوش را ببینید.
- گارانتی : برای قطعات مرتبط با ایمنی ، پشتوانه خدمات پس از فروش مهم است.
- قیمت نامعمول : قیمتی خیلی پایین‌تر از بازار معمولاً نشانه کیفیت پایین یا کالای تقلبی است.
شرکت پیچ چرخ گستر با قیمت مناسب و اقتصادی بهترین قطعات را در اختیار شما عزیزان قرار می‌دهد.
سؤالات پرتکرار
آیا می‌شود با خرابی لوازم زیر شاسی رانندگی کرد؟
برای مدت کوتاه و فقط تا نزدیک‌ترین تعمیرگاه شاید ممکن باشد ، اما ادامه آن توصیه نمی‌شود. اگر سیبک بشکند ، کنترل چرخ از دست می‌رود.
چرا بعد از تعویض قطعات باید زاویه چرخ تنظیم شود؟
چون قطعات جدید موقعیت چرخ را کمی تغییر می‌دهند. بدون تنظیم ، لاستیک‌ها ناهموار می‌سایند و خودرو ممکن است به یک سمت بکشد.
آیا بازدید زیر شاسی باید دوره‌ای باشد؟
بله. بازدید هر ۱۰ هزار کیلومتر یا حداقل سالی یک‌بار ، بهترین روش پیشگیری از خرابی‌های پرهزینه است.
تفاوت کمک فنر روغنی و گازی چیست؟
نوع گازی در سرعت‌های بالا پایداری بیشتری دارد و کمتر دچار کف‌کردن روغن می‌شود. نوع روغنی ساده‌تر و ارزان‌تر است.
جمع‌بندی
لوازم زیر شاسی مجموعه‌ای از قطعات تعلیق ، فرمان و نگهدارنده است که ایمنی ، پایداری و راحتی خودرو را تأمین می‌کند. شناخت اجزای اصلی مثل کمک فنر ، طبق ، سیبک ، بوش ، دسته‌موتور ، لقمه چرخ ، کرپی ، پیچ و مهره چرخ ، سنتر بولت و… توجه به علائم هشدار و بازدید دوره‌ای باعث می‌شود قبل از تبدیل‌شدن مشکل کوچک به خرابی و دردسر بزرگ ، آن را پیدا کنید. در انتخاب قطعه هم کیفیت و اصالت را به قیمت ترجیح دهید.
شرکت پیچ چرخ گستر در کنار شماست تا بهترین قطعات را به کمترین قیمت به دست شما هموطنان گرامی برساند.
برای دریافت مشاوره تخصصی با شماره زیر تماس حاصل بفرمایید :